نظم دهي و ساماندهي موضوعي
آموزش نظم دهي موضوعي كتب كتابخانه مركزي
از طريق سازماندهي مواد و منابع كتابخانه اي ، يعني به كمك فهرست نويسي و رده بندي ميتوانيم محل منابع را در كتابخانه بشناسيم در كتابداري رده بندي عبارت است از تعيين جاي صحيح كتاب در قفسههاي كتابخانه بر اساس يك نظام رده بندي . نشانه اي كه در اين مرحله براي كتاب تعيين ميشود، شماره رده بندي كتاب ناميده ميشود.
نظام رده بندي
به طرحهاي ويژه رده بندي كتاب ها نظام رده بندي گفته ميشود . در ميان طرحهاي رده بندي مختلفي نظير رده بندي بليس دهدهي جهاني ، دهدهي ديويي و كنگره آمريكا كه در جهان وجود دارند، دونظام رده بندي كنگره آمريكا و رده بندي دهدهي ديوئي كاربرد بيشتري دارندكتابخانه مركزي شركت ملي مناطق نفتخيز جنوب براي نظم دادن مجموعه خود از نظام رده بندي كتابخانه كنگره كه سازگاري بيشتري با كتابخانه هاي تخصصي دارد استفاده مينمايد . اين نظام در واقع يك نظام ردهبندي موضوعي است كه از طريق ترتيب كتب در قفسه ها عملي ميگردد و داراي دو مزيت عمده است
- ياري به خواننده دريافتن يك كتاب معين- ياري به خواننده دريافتن همه كتابهاي هم نوع در يكجاهر كتابخانه كه درقفسه قرار ميگيرد داراي يك شماره رده بندي كنگره است كه در واقع شماره انحصاري بازيابي كتاب در قفسه هاست شماره بازيابي خود معمولاً از دو قسمت تشكيل ميگردد.
شماره رده :که در رده بندي کنگره تركيبي است از حروف و اعداد. بدين ترتيب كه رده اصلي فقط با يك حرف مثلاT و رده فرعي با دو حرف مثلا TP نشان داده ميشود تقسيمات جزئي تر و كوچكتر در هر رده نيز با اعداد مشخص ميشوند که مثلاTP692 :نمايشگر موضوع پتروشيمي است
نشانه اثر كه خوداز دو قسمت تشكيل شده است
الف. نشانه مؤلف ب. نشانه عنوان
از نشانه مؤلف براي تفكيك كتبي كه موضوعهاي يكساني دارند استفاده ميشود نشانه عنوان هم،حرفي است كه به منظور خاص تر كردن شماره بازيابي به آن اضافه ميشود تا جاي هر كتاب درقفسه ها مشخص تر شود
مثلاً: كتاب پتروشيمي اثردكتر حسن دبيري كه شماره بازيابي آن در قفسه به اين شكل است
TP :رده مهندسي شيمي
692 :موضوع پتروشيمي
2 د / :نشانه نويسنده كتاب است
2 پ / :نشانه عنوان كتاب است
موضوعها در اين ردهبندي به طريق زير با حروف الفبا مشخص شده اند :لازم به ذكر است در شرح ردههاي ذيل موضوع هاي موجود در كتابخانه مركزي بويژه در زمينه هاي فني با جزئيات بيشتري عنوان شده اند
A,AE,AG,AY :كليات، دائره المعارفهاي عمومي، اطلاعات عمومي، كتاب سال
B :فلسفه
BF :روانشناسي
BL.BM,BC :اديان، دين يهود، دين بودا
BP :دين اسلام
BR-BV :دين مسيح، انجيل
C :علوم كمكي تاريخ
D :تاريخ عمومي و جهان قديم
DJK-DK :تاريخ اروپاي شرقي (عمومي) اتحاد سوسياليستي، لهستان
DS :تاريخ آسيا
DSR :تاريخ ايران
DT-DX :تاريخ آفريقا، استراليا، زلاندنو و غيره
E-F :تاريخ آمريكا
G-GN :جغرافيا، نقشه ها، انسان شناسي، سرگرمي
H,HA,HB,HC :علوم اجتماعي : آمار، اقتصاد، اقتصاد ايران
HD :مديريت
HF :حسابداري و حسابررسي، مديريت منابع انساني، برنامه هاي كامپيوتري آفيس، اكسل و كواتروپرو
HG,HJ :امور مالي، مديريت مالي
HM-HX :جامعه شناسي
J,JN,JQ,JX :علوم سياسي، روابط بين الملل، نظام اداري، حقوق بين الملل
K :حقوق عمومي
KMH :مجموعه قوانين و مقررات، قوانين ثبتي، جزائي، كار و بيمه، مدني، تجاري، استخدامي، مالي، محاسباتي، مالياتي، بودجه …
L-LB :آموزش و پرورش، كتب مربوط به پرسشهاي آزمونهاي كارشناسي و كارشناسي ارشد سنجش در موضوعات مختلف
M :موسيقي و كتب موسيقي
N :هنرهاي زيبا
NA :معماري، طراحي نماهاي ساختماني
P-PA :زبان و ادبيات، زبانشناسي، ادبيات بيزانس و جديد يونان، ادبيات قرون وسطي و جديد لاتين
PB-PH :زبانهاي جديد اروپايي
PE :زبان انگليسي
PG :ادبيات روسي
PIR :زبان و ادبيات فارسي
PJ – PK :زبانشناسي و ادبيات شرقي، زبانشناسي و ادبيات هنر
PL – PM :زبانهاي آسيايشرقي، آفريقا، اقيانوسيه، زبانهاي يوناني
PN, PR, PS, PZ :ادبيات عمومي، ادبيات انگليسي و آمريكايي، داستان انگليسي، ادبيات جوانان
PQ :ادبيات فرانسوي
PT :ادبيات آلماني، هلندي و اسكانديناوي
Q :علوم
QA :رياضيات و كامپيوتر
QC :فيزيك
QD :شيمي
QE :زمين شناسي
R, RA, RB :پزشكي
RC :پزشكي داخلي
T :تكنولوژي، حفاظت صنعتي، پژوهش عملياتي، برنامه ريزي خطي، برنامه هاي گرافيكي اتوكد، فري هند، كورل دراو، پاورپوينت، فلش، فتوشاپ
TA :مهندسي راه و ساختمان، طراحي مهندسي، مقاومت مصالح، مهندسي خوردگي، طراحي سازه ها، نقشه برداري، استاتيك، مكانيك سيالات، مكانيك خاك، زمينشناسي مهندسي، مهندسي ترابري، مهندسي ژئوتكنيك، برنامه كامپيوتري SAFE
TC :مهندسي آب، سازه هاي آبي، زه كشي، آبرساني شهري
TD :مهندسي محيط زيست، آلودگي آب، هوا، شبكه هاي فاضلاب
TE :مهندسي راه، راهسازي
TG :مهندسي پل
TH :مهندسي ساختمان، تاسيسات ساختمان، نقشه كشي ساختمان
TJ :مهندسي مكانيك و ماشين آلات، طراحي اجزاء ماشين، روانكاري
TK :تكنولوژي برق، مهندسي برق و قدرت، مدارها، ماشينهاي الكتريكي، اينترنت
TN :مهندسي معدن، نفت، اكتشاف و استخراج، زمينشناسي نفت، گاز، عمليات حرارتي، متالوژي
TP :مهندسي شيمي، پتروشيمي، عمليات واحد در مهندسي شيمي، پليمر، پالايش نفت، پلاستيك، مبدلهاي حرارتي
TR :عكاسي، برنامه هاي كامپيوتري تريدي استوديو و مايا
TS :كالاهاي صنعتي، مديريت توليد، طرحريزي واحدهاي ساختماني، جوشكاري
TX :تدبير منزل، اقتصاد خانواده
U :علوم نظامي
V :علوم دريانوردي
Z :علوم كتابداري و اطلاع رساني، كتابشناسي